بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری

تاریخچه بخش:

این بخش تحقیقاتی در سال 1373 با 5 واحد تحقیقاتی حفاظت خاک، مدیریت آبخیزها، هیدرولوژی و توسعه منابع آب، بهره‌برداری از سیلاب و آبخوانداری و مهندسی رودخانه، تشکیل شد. در حال حاضر بخش علاوه بر واحدهای فوق دارای 3 ایستگاه تحقیقاتی، ترویجی، آموزشی آبخوانداری در شهرستان‌های گناباد، سبزوار و کاشمر و نیز یک پایگاه تحقیقاتی حفاظت خاک در منظقه سنگانه کلات و یک آزمایشگاه هیدرولیک و رسوب می‌باشد.

محورهای تحقیقاتی بخش:

شناخت عوامل مؤثر بر فرسایش، رسوب و تخریب اراضی و بهینه سازی روش‌های حفاظت خاک

ارزیابی و پیش بینی خشکسالی منطقه‌ای و مدیریت بهینه منابع آب و خاک

استحصال آبهای سطحی و زیرسطحی، توسعه منابع آبی کوچک و بهره برداری از سیلاب

کنترل سیلاب و تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی

ماموریت، وظایف، اهداف و چشم انداز:

ماموریت‌‌ها:

بررسی و شناسائی نیازهای پژوهشی استان در زمینه‌ حفاظت خاک و آبخیزداری و انجام طرح‌های تحقیقات توسعه­‌ای، بنیادی و کاربردی به‌طور مشترک با سایر بخش‌‌های مرکز در زمینه‌ حفاظت و بهره‌برداری بهینه از منابع آب و خاک

برقراری ارتباط‌ فعال با دانشگاه­‌ها و مراکز علمی و مؤسسات آموزشی و پژوهشی داخل و خارج استان.

ارائه خدمات مشاوره‌ای به اشخاص حقیقی و حقوقی بر اساس نتایج تحقیقات و فعالیت­‌های علمی و پژوهشی انجام یافته.

انتشار کتب و مقالات علمی و ترویجی، نرم‌افزار و دستورالعملهای کاربردی در زمینه منابع آب و خاک.

برگزاری همایش‌‌ها،  گردهمایی‌ها و نشست‌های  علمی و تخصصی و خبرگانی در سطوح بین‌المللی، ملی و منطقه‌ای و ارائه دستاوردهای پژوهشی در قالب کارگاه‌های آموزشی با رعایت قوانین و مقرارات مربوطه.

وظایف: 

بررسی و شناسایی نیازهای پژوهشی استان در زمینه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری و  انجام طرح‌های پژوهشی کاربردی و توسعه‌ای در زمینه‌های مذکور

اهداف:

گسترش پژوهش­‌های توسعه‌­ای، بنیادین و کاربردی در زمینه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری.

شناسایی ، کاربردی کردن و اشاعه فناوری به‌منظور ارتقای فعالیت‌های پژوهشی در مسائل مربوط به حفاظت خاک و آبخیزداری.

دستیابی به شیوه­‌های نوین برای بهره­‌وری از فن‌آوری­‌های حفاظت خاک و آبخیزداری و تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی.

بهینه‌سازی و بومی سازی روش‌های حفاظت خاک و  بهینه سازی الگوهای مدیریت حوزه‌های آبخیز

همکاری با دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی داخل و خارج کشور به‌منظور ارتقای کیفیت فعالیت‌های پژوهشی در زمینه مسائل حفاظت خاک و آبخیزداری.

چشم انداز

تبدیل شدن به یک بخش و گروه پیشرو برای ارائه روش‌ها و دستورالعمل‌های  نوین جهت حفاظت از منابع آب و خاک

دستاوردهای شاخص بخش:

مطالعه، طراحی و اجرای پایلوت پژوهشی- آموزشی- ترویجی سد زیرزمینی به منظور استحصال آب زیر قشری با حجم سالانه 15 هزار متر مکعب برای تأمین آب شرب دام منطقه سنگانه کلات

مطالعه، طراحی و اجرای پایلوت پژوهشی- آموزشی- ترویجی طرح استحصال رواناب سطوح نفوذناپذیر شهری با حجم سالانه 1200 متر مکعب به منظور آبیاری تکمیلی فضای سبز مرکز

مطالعه، طراحی و اجرای پایلوت پژوهشی- آموزشی- ترویجی طرح استحصال آب باران از پشت بام ساختمان مرکز با  حجم سالانه 120 متر مکعب برای مصارف بهداشتی

تهیه استاندارد " طراحی سازه های گابیونی" و همکاری در تدوین "اصول ومبانی مطالعه، طراحی و اجرای پروژهای پخش سیلاب بر آبخوان"از مجموعه استانداردهای معاونت راهبردی ریاست جمهوری

طراحی و احداث آزمایشگاه هیدرولیک و رسوب و اجرای نخستین مدل آزمایشگاهی قنات در کشور

تعیین تغییرات سطح آب های زیرزمینی در آبخوان‌های مرزی فاقد آمارخراسان رضوی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای

شبیه‌سازی اثر اقدامات آبخیزداری شهری بر استحصال رواناب و کاهش دبی اوج

مدل‌سازی تغییرات سطح سفره آب زیرزمینی و اثر آن بر آبدهی قنوات با استفاده ازمدل GMS  در قنوات منتخب مشهد-چناران

تهیه اطلس نقشه علمی پتانسیل‌یابی مناطق مناسب برای استحصال آب زیرقشری با استفاده از سد زیرزمینی در مناطق مرزی استان خراسان رضوی